معرفی دوره
صرف
یادگیری زبان عربی دروازهی ورود به فهم قرآن، معارف اسلامی و متون اصیل دینی است. در این مسیر، علم صرف همچون پایهای استوار، ذهن را برای درک نظام واژهسازی و معناشناسی عربی آماده میسازد. دورهی تدریس کتاب «صرف مقدماتی» با تدریس حجتالاسلام شالبافیان برای علاقهمندان و طلابی طراحی شده است که میخواهند زبان قرآن را از ریشه بیاموزند؛ نه با حفظ صوری قواعد، بلکه با درک منطق درونی زبان وحی. این دوره با رویکردی آموزشی ـ تحلیلی، مفاهیم بنیادین ساخت واژه، اقسام فعل و اسم، قواعد اعلال و ادغام، و روشهای تشخیص ریشه و وزن را به زبانی روان و نظاممند ارائه میکند.
در این مجموعه، فراگیر گامبهگام از مقدمات نظری به سمت تحلیل واقعی ساختارهای قرآنی هدایت میشود. مباحث به ترتیب طبیعی فهم علم صرف تنظیم شدهاند: از تعریف کلمه و اقسام آن تا افعال معتل، مهموز، مزید، ادغام، نون تأکید و ترکیبات تأکیدی. شیوهی تدریس استاد بر پایهی تبیین عمیق قواعد همراه با تطبیق قرآنی است تا دانشپژوه صرفاً شنوندهی قاعده نباشد، بلکه تحلیلگر ساخت و معنا گردد. این دوره نهتنها به تقویت دانش زبانی میانجامد، بلکه توان تفسیر و تدبر در قرآن را نیز بهصورت بنیادین ارتقا میدهد.
دورهی تدریس کتاب «صرف مقدماتی» با هدف رفع یکی از مهمترین خلأهای آموزش زبان عربی در سطوح پایه طراحی شده است: درک ارتباط میان ساخت واژه، معنا و کاربرد قرآنی. بسیاری از علاقهمندان به زبان عربی در مرحلهی ابتدایی دچار سردرگمی میان قواعد و مثالها میشوند، زیرا آموزشها معمولاً از حفظ قواعد صرفی فراتر نمیروند. این دوره با تدریس منظم حجتالاسلام شالبافیان به این نیاز پاسخ میدهد. فراگیر میآموزد که چگونه هر تغییر در حروف و حرکات، معنایی تازه و دقیق پدید میآورد و چرا شناخت وزن و ریشه برای فهم مفاهیم الهی ضروری است.
هدف دیگر دوره، ایجاد توانایی در تشخیص نوع فعل و باب صرفی از طریق تحلیل منطقی است، نه حفظ طوطیوار. همچنین فراگیر با تسلط بر افعال صحیح، معتل، مزید، مهموز، مضاعف و قواعد اعلال و ادغام، میتواند متون قرآنی را با دید زبانی و علمی تحلیل کند. پس از گذراندن این دوره، شرکتکننده قادر خواهد بود شکلهای گوناگون واژه را بازشناسی کرده و ساخت معنایی آنها را استنباط کند؛ مهارتی که پیشنیاز فهم دقیق نحو، تفسیر و بلاغت است.
طلاب سطح مقدماتی حوزههای علمیه که در آغاز مسیر یادگیری زبان عربی هستند.
دانشجویان رشتههای الهیات، علوم قرآن و زبان عربی.
علاقهمندان به فهم مستقیم قرآن کریم از متن اصلی.
معلمان و مربیان زبان عربی که به دنبال تقویت بنیان صرفی خود هستند.
پژوهشگران علوم اسلامی که در تحلیل لغوی و ریشهشناسی کلمات قرآنی فعالیت دارند.
علاقهمندان به ساختار و موسیقی درونی زبان عربی.
پس از گذراندن دورهی تدریس کتاب «صرف مقدماتی»، فراگیر تسلط جامعی بر مبانی علم صرف و قواعد تغییر ساخت واژهها خواهد داشت. وی قادر خواهد بود انواع افعال عربی (صحیح، معتل، مزید، مهموز، مضاعف) را از روی ظاهر و ریشه تشخیص دهد و قواعد ادغام، اعلال و نون تأکید را بهصورت تحلیلی درک کند. همچنین مهارت در تشخیص وزنهای صرفی و تحلیل بابهای ثلاثی مزید موجب میشود تا زبانآموز بتواند معنای تقریبی افعال قرآنی را از ساخت آنها استخراج نماید. یکی از دستاوردهای مهم این دوره، پرورش توان تحلیل زبانی در فهم آیات قرآن است؛ یعنی دانشپژوه نهفقط قواعد را بداند، بلکه بتواند از آنها در تفسیر و تدبر بهره گیرد.
آشنایی با مبانی نظری علم صرف و جایگاه آن در علوم عربی
شناخت اقسام کلمه (اسم، فعل، حرف) و ویژگیهای صرفی هرکدام
تشخیص اقسام فعل از نظر زمان و ساخت: ماضی، مضارع، امر، صحیح و معتل
تسلط بر قواعد اعلال و شناخت افعال مثال، اجوف، ناقص و لفیف
آموزش کامل بابهای ثلاثی مجرد و مزید و تأثیر حروف زاید در معنا
درک مفاهیم ادغام و مضاعف در ساخت واژههای قرآنی
آشنایی با افعال مهموز و قواعد تغییر همزه در ساخت فعل
شناخت نون تأکید، انواع آن و نقش تأکید در ساخت معنایی جمله
تمرین تطبیقی قواعد صرفی با نمونههای قرآنی و استخراج معنا از ساخت
آمادگی برای ورود به مباحث پیشرفتهی نحو و بلاغت عربی
دورهی تدریس کتاب «صرف مقدماتی» با تدریس حجتالاسلام شالبافیان از چند جهت با سایر دورههای مشابه متمایز است. نخست، ساختار نظاممند و پیوستهی جلسات است که از سادهترین مباحث تا پیچیدهترین قواعد، با ترتیبی علمی و هدفمند تنظیم شده است. هر جلسه بر پایهی جلسهی پیشین بنا میشود و بدینترتیب فراگیر بهصورت طبیعی و تدریجی به درک عمیقتری از ساخت واژهها میرسد. دوم، رویکرد تحلیلی ـ قرآنی دوره است؛ در هر مبحث، مثالها از آیات قرآن انتخاب شدهاند تا کاربرد واقعی قواعد در متن وحی روشن شود. این پیوند مستقیم میان علم و قرآن، یادگیری را معنادار و ماندگار میسازد.
از دیگر ویژگیهای متمایز این دوره، سبک تدریس استاد شالبافیان است که میان دقت علمی و سادگی بیان تعادل برقرار کرده است. مفاهیم صرفی که معمولاً دشوار و خشک تلقی میشوند، در این دوره بهصورت روشن، تدریجی و همراه با منطق درونی زبان ارائه میگردند. استاد با استفاده از روش مقایسهای و تمرینهای زبانی، ذهن فراگیر را درگیر کشف قواعد میکند نه حفظ آنها. همچنین تأکید بر تحلیل آیات و تمرین کاربردی سبب میشود زبانآموز صرف را در متن واقعی قرآن تجربه کند، نه صرفاً در قالب مثالهای مصنوعی.
این دوره بر منابع معتبر سنتی علم صرف تکیه دارد و در عین حال با زبان آموزشی روز تلفیق شده است تا هم برای طلاب سنتی و هم برای دانشجویان دانشگاهی قابلفهم و جذاب باشد. محتوای دوره در پانزده جلسه تنظیم شده است؛ پنج جلسه نخست به مبانی و اقسام کلمه و فعل، پنج جلسه میانی به ادغام، اعلال و مهموز، و پنج جلسه پایانی به نون تأکید و کاربردهای آن اختصاص دارد. این ساختار مرحلهبهمرحله باعث میشود فراگیر بدون پراکندگی ذهنی، مسیر یادگیری را تا تسلط کامل طی کند.
وجه دیگر تمایز این دوره، تعامل مستمر با مخاطب است. در هر جلسه تمرینهای تحلیلی و مثالهای واقعی طرح میشود تا یادگیری فعال صورت گیرد. تمرکز بر منطق درونی زبان عربی، موجب میشود دانشپژوه به درک عمیقتری از ساخت و معنا برسد و پس از اتمام دوره بتواند در متون عربی، حتی بدون ترجمه، تغییرات صرفی را شناسایی کند.
در مجموع، تدریس کتاب «صرف مقدماتی» با تدریس حجتالاسلام شالبافیان تلاشی است برای بازگرداندن علم صرف به جایگاه اصلی خود؛ دانشی زنده، کاربردی و مرتبط با فهم قرآن. این دوره نهتنها مقدمهای برای دروس نحو، بلکه پلی است میان زبان، معنا و وحی. فراگیر پس از اتمام دوره، زبان عربی را نهفقط بهعنوان یک ابزار، بلکه بهعنوان زبان اندیشه دینی و تفسیر وحی خواهد شناخت.
تعداد دانشجو
۱,۱۶۵
مدت دوره
۰ : ۵۶ : ۹
امتیاز (۱۲ نفر)
۴.۴ از ۵
بارگذاری شده
% ۱۰۰
